Herdenken is in ons land een bekend gegeven. Elk jaar op 4 mei worden de slachtoffers herdacht van de Tweede Wereldoorlog. De laatste jaren worden ook de slachtoffers herdacht van de vredesmissies waaraan ons land deelnam en nog steeds deelneemt. Naast de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam gebeurt dat ook lokaal. Achtergrond: om niet te vergeten, dat de vrijheid die wij nu kennen niet vanzelfsprekend is. Anderen hebben hun leven gegeven voor onze vrijheid.

Deze herdenking was lange tijd uniek. Pas sinds 1988 worden op 15 augustus de doden herdacht uit de Tweede Wereldoorlog in Azië bij het Indiërmonument in Den Haag. Lokaal en regionaal zijn nog andere herdenkingen te noemen, zoals de watersnoodramp van 1953, het ongeluk met een vrachtvliegtuig van El Al in 1992 in de Bijlmermeer, de ontploffing van de vuurwerkfabriek in Enschede in 2000, de aanslag op de bus met Koninklijke gasten op Koninginnedag in Apeldoorn in 2009 en vorig jaar werd op 17 juli de crash van vlucht MH-17 van Malaysian Airlines in Oost-Oekraïne.

Vandaag de dag uiten velen hun gevoel van medeleven, verbijstering en ontzetting door het leggen van bloemen, door stille tochten te organiseren om die ontzetting te delen of elkaar als lotgenoten te ontmoeten. Vaak nemen scholen, sportverenigingen, bedrijven e.d. daartoe het initiatief, waarbij gezorgd wordt, dat er deskundigen zijn die mensen kunnen begeleiden in hun proces van rouw. Dat is heel anders dan vroeger. Toen werden mensen vaak aan hun lot overgelaten.

Bij belangrijke gebeurtenissen uit het verleden zoals de dodenherdenking staan wij stil. Niet om het verleden te verheerlijken, maar om die in herinnering te brengen en daar lessen uit te trekken voor nu en de toekomst. Velen denken terug aan persoonlijk leed. Maar als mensen die tijd zelf niet hebben meegemaakt, moet hen daarvan wel verteld worden. Anders schiet herdenken zijn doel voorbij. Mensen van na de oorlog herdenken ook. Bij elke dodenherdenking in Delft leggen allochtonen een krans bij het monument.

Vroeger speelde het maatschappelijk leven zich hoofdzakelijk af binnen bekende structuren. Veel ook binnen kerkelijke structuren. Dat is nu al lang niet meer zo. Doordat de band met de kerken minder werd ontstonden andere vormen van emoties verwerken. Daarbij speelt het licht een cruciale rol. Een kerkelijk symbool kreeg ook seculier veel betekenis. Voorbeelden: Wereld aids dag op 1 december. Bij een donatie van € 1 kunt u een lichtje laten branden voor de slachtoffers aan aids wereldwijd. Of wereld lichtjes dag op zondag 14 december. Deze herdenking richt zich op overleden kinderen. Behalve licht speelt ook muziek een grote rol. Muziek bereikt een diepere laag in ons dan woorden. Tenslotte worden er troostende woorden gesproken en gedichten voorgedragen.

In een aantal kerken in Delft worden op zondag 1 november de overledenen van het afgelopen jaar herdacht. Net als van oudsher bij de Rooms-katholieke Kerk. 1 november Allerheiligen en 2 november Allerzielen. Allerzielen vindt steeds meer seculiere toepassing als een ritueel van herdenken en loslaten. De herdenking van de overledenen is in sommige kerken op de laatste zondag van het kerkelijk jaar, dit jaar 22 november. Andere kerken herdenken op Oudejaarsavond.

Waar gaat het bij herdenken om in de bijbel? Dat de herinnering levend blijft. Dat God vanwege Zijn grote wonderdaden wordt geloofd en geprezen. Die grote wonderdaden van God komen ook uit in wat Hij deed in Zijn Zoon, in Zijn lijden, sterven en opstanding. Waar wij nog regelmatig in onze erediensten aandacht aan geven. Wij vieren immers het Heilig Avondmaal tot Zijn gedachtenis en totdat Hij wederkomt?

Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft.